Open source rośnie w siłę – jakie trendy na to wskazują w 2026 roku?

Ponad 96 proc. organizacji przyznaje, że w 2025 roku zwiększyły lub utrzymały poziom wykorzystania oprogramowania open source^[1]. Badania pokazują, że rozwiązania oparte na otwartym kodzie źródłowym nadal zyskują na znaczeniu, mimo że większość firm korzysta z nich w różnym stopniu już od lat. Nic nie zapowiada, by trend ten odwrócił się w przyszłym roku. Wręcz przeciwnie – rozwój sztucznej inteligencji uwydatnił rolę open source w tworzeniu rozwiązań odpowiadających na indywidualne potrzeby organizacji. Potencjał otwartego kodu chce wykorzystać również Unia Europejska, czego przykładem jest publikacja w lipcu 2025 roku tematycznej roadmapy dotyczącej cyfrowej niezależności i konkurencyjności Europy. W jakim stopniu open source wpłynie na najbliższą przyszłość?

Rewolucja AI z open source w roli głównej

W 2025 roku kierunek rozwoju organizacji w dużej części był wytyczany przez narzędzia bazujące na sztucznej inteligencji i uczeniu maszynowym. Trwająca od kilku lat rewolucja nie zwalnia tempa, jednak specjaliści wskazują na wyzwania związane z wykorzystaniem narzędzi dostępnych na rynku. Odpowiedzią na brak kontroli nad prawami autorskimi, ryzyko związane z wymogami bezpieczeństwa czy utrudnienia w realizacji celów biznesowych jest strategia suwerennej AI, czyli zdolność do tworzenia narzędzi sztucznej inteligencji na bazie własnych danych, zasobów i infrastruktury. Okazuje się, że kwestia ta stanowi strategiczny priorytet już dla 83 proc. organizacji w Europie^[2].

Głównym środkiem prowadzącym do tego celu okazuje się open source. Specjaliści podkreślają znaczenie przede wszystkim trzech – oprogramowania open source (89 proc. odpowiedzi), otwartych danych (69 proc.) oraz otwartych standardów (69 proc.)^[3]. Jak wskazuje Dariusz Świąder, Prezes Linux Polska, przykład suwerennej AI pokazuje, jak zmienia się podejście do open source.

– Przez lata otwarte rozwiązania były kojarzone jako gorsze wersje narzędzi dostępnych na rynku komercyjnym. Ich główną korzyścią było obniżenie kosztów operacyjnych – były więc traktowane jako alternatywa dla firm z ograniczonym budżetem. Perspektywa oszczędności jest oczywiście dużą zaletą, ale patrzenie na możliwości open source jedynie przez ten pryzmat jest dużym uproszczeniem tematu. Od kilkunastu lat podejście to na szczęście się sukcesywnie zmienia. Wzrost znaczenia suwerennej AI to kolejny argument za tym, że wykorzystanie otwartego kodu jest przede wszystkim szansą na stworzenie rozwiązań dopasowanych do celów biznesowych, wewnętrznych wymogów bezpieczeństwa czy specyfiki branży i rynku, co z pewnością będzie w najbliższym czasie niezbędne do utrzymania pozycji na coraz bardziej konkurencyjnym rynku – komentuje Dariusz Świąder, Prezes Linux Polska.

W kierunku innowacyjności sektora prywatnego i publicznego

Europejskie organizacje dostrzegają znaczenie open source w wielu obszarach funkcjonowania swoich branż. Najwięcej osób (58 proc.) podkreśla duże znaczenie otwartego kodu dla zwiększenia poziomu innowacyjności. Innymi często wskazywanymi kwestiami były polepszenie standardów branżowych i interoperacyjności (54 proc. odpowiedzi), wzrost przejrzystości (49 proc.), obniżenie kosztów operacyjnych (48 proc.) i zacieśnienie współpracy między organizacjami (48 proc.)^[4].

Wszystkie te kwestie znalazły odbicie również w tematycznej roadmapie opublikowanej w lipcu 2025 roku przez Komisję Europejską. Dokument dotyczący cyfrowej niezależności i konkurencyjności Europy wskazuje na główną rolę open source w realizacji tych celów. Otwarte rozwiązania są w nim przedstawiane jako szansa na budowanie innowacyjności i odporności gospodarczej kontynentu, ograniczenie zależności od rozwiązań spoza kontynentu oraz zwiększenie bezpieczeństwa IT. Tematyczna roadmapa podkreśla również znaczenie współpracy w rozwoju oprogramowania oraz wyrównanie szans rynkowych małych i średnich przedsiębiorstw^[5]. Jak zauważa Marek Najmajer, Product Director w Linux Polska, cele sektora publicznego i prywatnego są zatem w dużej mierze zbieżne.

– Przede wszystkim chodzi o rozwój innowacji i eliminowanie barier, które go hamują. Open source daje organizacjom realną możliwość uniknięcia vendor lock-in, czyli technologicznego uzależnienia od zewnętrznych dostawców. To kierunek, który w 2026 roku z pewnością będzie nadal zyskiwał na znaczeniu. Podobne mechanizmy obserwujemy na poziomie krajowym i unijnym. Komisja Europejska w ramach strategii suwerenności cyfrowej dąży do ograniczenia zależności od zewnętrznych technologii, co ma zwiększyć konkurencyjność Europy na arenie międzynarodowej. Wykorzystanie open source do realizacji tych celów jest racjonalnym i sprawdzonym podejściem – zarówno Chiny, jak i USA inwestują w tego typu rozwiązania jako element budowania przewagi technologicznej – wyjaśnia Marek Najmajer, Product Director w Linux Polska.

Zaangażowanie w rozwój projektów kolejną szansą?

Organizacje nie tylko czerpią z możliwości open source, lecz także angażują się we współpracę ze społecznościami projektowymi. Badania pokazują, że już 43 proc. organizacji wnosi wkład w postaci kodu do kluczowych dla własnej strategii projektów^[6]. Trochę więcej (dokładnie 44 proc.) osób uznaje sponsorowanie kluczowych projektów open source za główny priorytet inwestycyjny w najbliższej przyszłości^[7]. Radosław Żak-Brodalko, Senior Solutions Architect w Linux Polska, ma nadzieję, że coraz mniej organizacji będzie biernymi użytkownikami oprogramowania open source i zacznie proaktywnie angażować się w jego rozwój.

– Tu nie chodzi tylko o budowanie dobrych relacji. Współpraca przedstawicieli sektora prywatnego ze społecznościami projektowymi to szansa na realny rozwój open source, tworzenie rynkowych standardów, a także wzrost kompetencji pracowników.  Jeszcze więcej można byłoby osiągnąć, gdyby w proces ten zaangażował się również sektor publiczny. Według opinii wielu specjalistów to właśnie on może najbardziej skorzystać na wspieraniu otwartych projektów – dodaje Radosław Żak-Brodalko, Senior Solutions Architect w Linux Polska.

Open source jako fundament przyszłych transformacji

Ostatnie lata pokazują wyraźną ewolucję podejścia do oprogramowania open source. Z rozwiązania postrzeganego głównie przez pryzmat redukcji kosztów stało się ono jednym z filarów transformacji cyfrowej oraz budowania niezależności organizacji, państw i całych regionów. Coraz większa otwartość sektora publicznego na tego typu technologie dodatkowo wzmacnia ten trend. O tym, jakie długofalowe efekty przyniesie ta zmiana, przekonamy się w nadchodzących latach.

 

^[1] Open Logic, 2025 State of Open Source Report

^[2] The Linux Foundation, 2025, The State of Sovereign AI

^[3] The Linux Foundation, Canonical, 2025, Open Source as Europe’s Strategic Advantage

^[4] Jw.

^[5] Komisja Europejska, 2025, Open Source Way to EU Digital Sovereignty & Competitiveness

^[6] The Linux Foundation, 2025, The State of global open source

^[7] Jw.